Old Fashioned

โอ้โฮ ถ้าไม่ใช่ 'ขาจร' คนโปรดของฉันก็ไม่รู้จะเรียกว่าอะไรแล้ว มาถามเกร็ดเรื่องโอลด์แฟชั่นด์ (Old Fashioned) สินะ เอาละ นั่งลงก่อน เดี๋ยวฉันจะรินความรู้ให้สักแก้ว

ฟังนะ โอลด์แฟชั่นด์ไม่ได้เป็นแค่ค็อกเทลชนิดหนึ่ง แต่มันคือค็อกเทลที่แท้จริง เรียกว่าเป็นแม่แบบเลยก็ได้ เหล้าสปิริต น้ำตาล น้ำ และบิตเตอร์ส (bitters) สี่อย่างนี้แหละคือนิยามที่ทำให้ 'ค็อกเทล' เป็นค็อกเทล ย้อนกลับไปได้ไกลถึงปี ค.ศ. 1806 ตอนที่หนังสือพิมพ์ฉบับหนึ่งทางตอนเหนือของรัฐนิวยอร์ก ชื่อ The Balance and Columbian Repository ตีพิมพ์คำนิยามของคำว่า "cock-tail" เป็นครั้งแรกเท่าที่มีบันทึกไว้ ซึ่งประกอบด้วยส่วนผสม 4 อย่างที่ว่ามา

ทีนี้ว่าด้วยเรื่องบิตเตอร์ส เภสัชกรชาวลอนดอนคนหนึ่งชื่อ ริชาร์ด สโตตัน (Richard Stoughton) ปรุงบิตเตอร์สกลิ่นหอมสูตรแรกขึ้นมาราวปี ค.ศ. 1690 พอถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 18 ชาวอเมริกันก็เริ่มหยดบิตเตอร์สลงในวิสกี้ แล้วเรียกมันว่าวิสกี้ค็อกเทล (Whiskey Cocktail) ไม่ใส่น้ำแข็ง ดื่มเพียว ๆ เหมือนยาขนานเอกของลูกผู้ชาย

ตรงนี้แหละคือของดี สูตรที่เราดื่มกันทุกวันนี้ได้รับการขัดเกลาที่เพนเดนนิสคลับ (Pendennis Club) สโมสรส่วนตัวสุดหรูในเมืองลุยส์วิลล์ รัฐเคนทักกี แล้วก็โด่งดังเป็นพลุแตกที่โรงแรมวอลดอร์ฟ-แอสโทเรีย (Waldorf-Astoria) ในนิวยอร์ก ปี ค.ศ. 1895 ชายคนหนึ่งชื่อ จอร์จ แคปเปลเลอร์ (George Kappeler) บันทึกสูตรนี้ไว้อย่างเป็นทางการในหนังสือของเขาชื่อ Modern American Drinks — วิสกี้ น้ำเชื่อม (gum-syrup) บิตเตอร์สแองโกสตูรา (Angostura) สองเหยาะ และน้ำแข็งครึ่งแก้ว

แล้วชื่อ Old Fashioned ล่ะมาจากไหน เล่ากันว่าผู้คนเริ่มสั่งให้บาร์เทนเดอร์ผสมเครื่องดื่ม 'แบบสมัยเก่า' (the old fashioned way) ทำนองว่าเอียนพวกเครื่องดื่มผลไม้แปลกใหม่ที่ผุดขึ้นมาเต็มไปหมดในคริสต์ศตวรรษที่ 19

อีกเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจก็คือ เดิมทีแก้วนี้ใส่แค่เปลือกเลมอนบิดเป็นเกลียว ไม่มีเชอร์รี ไม่มีส้ม ที่เราได้สลัดผลไม้มาประดับแก้วกันทุกวันนี้ต้องโทษยุคห้ามขายสุรา (Prohibition) เพราะเหล้าเถื่อนสมัยนั้นรสชาติเหมือนทินเนอร์ผสมสี บาร์เทนเดอร์เลยโยนส้มกับเชอร์รีลงไปกลบร่องรอยอาชญากรรมเสียเลย